نقش نور

بازيبا نور به اشکال مختلف مي تواند در نماي ظاهري فضاتاثيرگذار باشد. حقه هاي بعدي مختلف که تنها با ايجادتغييرات در نورپردازي يک فضا ممکن است مي توانند ابعاد آنرا نيز کوچک تر يا بزرگتر از آنچه هست نشان دهند. در اينجابه بعضي از اين حقه هاي بصري اشاره مي کنيم:
برايبلندتر جلوه دادن ارتفاع يک اتاق از چراغ هاي پايه دار کهروي زمين قرار مي گيرند يا چراغ هاي ديواري که نور را بهسقف مي تابانند استفاده کنيد. روشن کردن سقف آن را بلندتراز آنچه هست نشان مي دهد.
براي کوتاه تر جلوه دادنارتفاع اتاق و صميمانه تر کردن آن نور را از سقف دور نگاهداريد و براي روشن کردنفضا از چراغ هاي ديواري که نور رابه پايين مي تابانند و آباژورهايي با کلاه هاي سر بستهاستفاده کنيد. همچنين جلب توجه بيننده به تابلوها و عناصردکوراتيوي که در ارتفاع کم روي ديوارها نصب شده باشند ميتواند تاثير بسزايي در کوتاه تر نماياندن ارتفاع اتاقداشته باشد. چيدن مجموعه هايي از وسايل تزئيني روي سطوحپايين يا بر روي زمين و روشن کردن آنها با نوري متمرکز ازبالا هم همين اثر را دارد.

به منظور وسيع تر نشان دادنفضايي باريک و بلند کانون توجه را ديوار انتهايي فضا قراردهيد. براي اين کار مثلا پنجره اي که روي اين ديوار است راچشمگير سازيد يا با قرار دادن يک اثر هنري بر روي آن وروشن کردن آن با يک نور نقطه اي متمرکز چشم را به آن جلبکنيد. در مقابل ساير ديوارهاي اتاق را با نور کمتر ويکدستي روشن سازيد.

اگر مي خواهيد يک فضا بزرگتر به نظربرسد دو ديوار روبه رو به هم را با تاباندن نور کاملا روشنکنيد به اين ترتيب فاصله آنها بيشتر به نظر مي رسد. همچنيندر صورت امکان از آينه در فضاي اتاق استفاده کنيد تا باترکيب انعکاس فضا در آينه و نحوه نورپردازي چرخش نور درفضا بهبود يافته و در نتيجه اتاق بزرگتر به نظر برسد. ازچراغ هايي که بر روي بازوهاي قابل تنظيم نصب مي شونداستفاده کنيد و آنها را به آينه بتابانيد.

براي کنترلنور در اتاق هاي بسيار روشن و آفتابي از سطوح مات به منظورجذب نور و پيشگيري از انعکاس ناخواسته آن بهره بگيريد. بهخاطر داشته باشيد سطوح صيقلي مثل شيشه، فلز، کاشي و رنگهاي روغني نور را منعکس مي کنند و در نتيجه بر شدت نور فضامي افزايند و ارتفاع را بلندتر جلوه مي دهند. در مقابلسطوح مات و بافت دار بيشتر نور را جذب مي کنند. همچنينهرچه سطوح تيره تر باشند مقدار بيشتري از نور را جذب ميکنند.
براي اينکه فضايي را گرم و صميمي جلوه دهيد ازچراغ هاي روميزي متعدد استفاده کنيد. توجه داشته باشيد ازکلاهک هايي با رنگ هاي گرم براي اين چراغ ها بهره بگيريدتا فضا را با نوري گرم و جذاب روشن کنند به عنوان مثال بهجاي کلاهک سفيد از کلاهک هاي عاجي يا نباتي استفادهکنيد.
پرده اي که به پنجره يک اتاق نصب مي کنيد تاثيرزيادي بر نما و حالت حکمفرما به آن خواهد داشت. زيرا پردهها مي توانند ميزان نور طبيعي که به يک اتاق وارد مي شودرا کنترل کنند و همچنين پرده هاي شفاف همچون فيلتري نور رامتاثر از رنگ خود عبور مي دهند. بنابراين انتخاب پرده بايدبا توجه و دقت در اين قابليت ها صورت بگيرد.
چنان چه ازمنابع نور متعدد در يک اتاق استفاده مي کنيد، اما از نورکلي اتاق راضي نيستيد قدرت لامپ بعضي از آنها را تغييردهيد يا با تغيير دادن حباب چراغ ها که زيادي شفاف يا کدرباشند يا به رنگ مورد پسند شما نباشند و همچنين کلاهکآباژورها، رنگ و ميزان نور کلي اتاق را براي خود دلپذيرکنيد.

براي رنگين کردن يک فضا با نور مي توانيد حالتهاي مختلفي به آن ببخشيد. يکي از ديوارهاي سفيد را با نوريکه از —– رنگي دلخواهتان عبور مي کند روشن کنيد. پيش ازانتخاب —– تاثير آن و روانشناسي رنگ ها را مطالعه کنيد. نوري که از يک —– زرد عبور مي کند احساس بشاشيت وشادابي را ايجاد مي کند. نور آبي تاثيري آرام بخش دارد کهاعصاب را آرامش مي دهد و احساس تمايل به خواب را در شمازنده مي کند. نور قرمز محرک و پرانرژي است و فعاليت و تحرکرا تشويق مي کند. سبز شادابي و طراوت به فضا مي بخشد و مارا به ياد طبيعت و زمين مي اندازد. نور بنفش رنگ اما ميتواند هم آرامش بخش و هم مهيج باشد، بسته به اينکه بيشتربه رنگ قرمز متمايل باشد يا به آبي تمايل داشته باشد

شدت روشنايي:

براي هر ناحيه تامين روشنايي خاص بايد ميزان منابعي از شدت روشنايي ايجاد شود.

شدت روشنايي در سراسر ناحيه اي که تامين روشنايي آن مدنظر است بايد به طور معقولي يکنواخت باشد. اين بدان معني است که سر تا سر اتاق بايد به ميزان مناسبي روشن شود. اين امر به منظور اجتناب از ايجاد نواحي تاريک با وسعت زياد است که ممکن است در حالتي که شخص بايستي از ناحيه تامين روشنايي مربوط به خود به اطراف نگاه کند بر تطابق چشم اثر بگذارد.شدت روشنايي بايد با استانداردهاي مربوطه انتخاب شود.

سطوح مجاور:
از تفاوت زياد در شدت روشنايي سطوح مجاور بايد اجتناب شود. تفاوت بين شدت روشنايي سطوح مجاور نبايد از نسبت ده به يک تجاوز کند. از اين رو درخشندگي اطراف ناحيه تامين روشنايي بايد کمتر از درخشندگي خود ناحيه تامين روشنايي باشد؛ در غير اين صورت، قابليت ديد در اين ناحيه، مختل مي شود.
همچنين ممکن است باعث خستگي چشم شود، زيرا در اين حال بايد خود را دو برابر با شرايط جديد تطبيق دهد. (مثل هر بار که چشم از صفحه تلويزيون به اطراف منحرف مي شود و دوباره به صفحه بر مي گردد). در صورت تداوم اين کار، چشم خسته شده و منجر به ناراحتي هايي از قبيل سردرد، خستگي مفرد و غيره مي شود (دکوراسيون فروشگاهي).

حفظ شدت روشنايي:

به منظور اطمينان از اينکه شدت روشنايي مورد نظر همواره تامين مي شود، بايد تدابيري براي حفظ شدت روشنايي، تعمير و نگهداري و تميزکردن چراغ ها اتخاذ شود.

شدت روشنايي نبايد هرگز به کمتر از ?? درصد مقدار توصيه شده افت کند. در طراحي هاي خوب روشنايي، براي جبران تقليل نوردهي در نتيجه کهنگي لامپ و تجمع آلودگي روي چراغ ها، شدت روشنايي اوليه، بيشتر از مقدار لازم در نظر گرفته مي شود.

کنترل خيرگي چشم:
به منظور پيشگيري از ايجاد خيرگي ناراحت کننده چشم ناشي از منابع نوري، درخشندگي آنها در زاويه هاي ديد معمولي بايد محدود شود.
لامپ هاي بدون پوشش، باعث ايجاد خيرگي ناراحت کننده چشم مي شوند زيرا درخشندگي آنها معمولاً خيلي زياد است. اين امر در مورد لامپ هاي فلورسنت بدون
پوشش در حالتي که کار مداوم در زير نور اين لامپ ها مورد نياز است نيز صادق است.
چراغ هايي همانند لامپ فلورسنت از نوع بلند با پايه هاي باريک، بدون استفاده از وسايل کنترل چشم از قبيل پخش کننده هاي منشوري يا شبکه اي به کار مي روند. با اين حال، در حالي که مدت زمان قرارگيري در زير نور لامپ هاي فلورسنت بدون پوشش براي مثال در راهروهاي اتاق استراحت و غيره کم باشد، استفاده از آنها قابل قبول است.

انعکاسات ناخواسته:
برخي از انعکاسات ممکن است در کارايي يا راحتي اشخاص، اختلال ايجاد کنند؛ مثلا انعکاس نور از روي سطوح براقي که روي آنها مطالبي نوشته شده است. معمولاً اين امر خارج از کنترل طراح روشنايي است؛ زيرا به وضعيت قرارگيري در ناحيه تامين روشنايي نسبت به منبع نوري بستگي دارد. توزيع روشني سطوح داخلي اصلي: علاوه بر کنترل درخشندگي منابع نوري، روشني سطوح داخلي اصلي از قبيل ديوارها، سقف ها و غيره از طرق زير حاصل مي شود:

?درنظرگرفتن ضرايب انعکاسي مناسب براي سطوح

?تامين روشنايي مناسب براي سطوح

هدف از اتخاذ اين تدابير، اجتناب از تفاوت هاي بيش از حد روشني سطوح وسيع است که در ميدان ديد قرار دارند. تفاوت هاي خيلي زياد در روشني سطوح همانند و درخشندگي بيش از حد منابع نوري باعث خستگي مفرط چشم ها مي شود. از طرفي در صورتي که روشني، خيلي يکنواخت باشد، تاثير آن ايجاد محيط خسته کننده يا افسرده کننده است.

با اينکه توزيع روشنايي عمومي عامل اصلي است ولي شدت سايه ها نيز در محيط تاثير مي گذارد. شدت سايه ها به وسيله نوع توزيع نور تعيين مي شود. مثلاًنوردهي با زاويه بسته باعث ايجاد سايه هايي با شدت زياد مي شود؛ در حاليکه لامپ هاي فلورسنت سايه هايي ملايم ايجاد مي کنند.

سايه هاي با شدت زياد، معمولاً مناسب نيستند؛ به جز مواردي که هدف، ايجاد جلوه هاي ويژه باشد.

انتخاب مستقيم روشنايي:

سيستم هاي روشنايي بايد به گونه اي انتخاب شوند که توزيع روشني مورد نياز را ايجاد کنند. اين بدين معني است که در مورد آويز يا چراغ هايي که روي سطوح نصب مي شوند، در دفاتر کار و اماکن، حداقل ?? درصد نور منتشره بايد به طرف بدن باشد. در اين صورت مي توان از کافي بودن روشني سقف اطمينان حاصل کرد.

روشنايي غيرمستقيم:

نحوه عمل اين نوع روشنايي به صورت توکار است. در اين روش همه نورها به طرف سقف هدايت مي شود و ساير سطوح در اتاق به وسيله انعکاس متقابل روشن مي شود. نتيجه اين امر، خسته کننده است؛ زيرا توزيع روشني بيش از حد يکنواخت است.

همچنين اين نوع روشنايي کارايي خوبي ندارد و فقط در موارد خاص بايد از آن استفاده کرد.

محل قرارگيري چراغ ها:

ترتيب قرارگيري چراغ ها به منظور نيل به توزيع روشني دلخواه لازم است به گونه اي باشد که نورکافي به قسمت هاي بالايي ديوارها و سقف برسد.

اين امر عموماً نياز به يک طرح قرارگيري چراغ ها در فواصل يکنواخت دارد تا بدين ترتيب شدت روشنايي مورد نياز در صفحه مربوط به ناحيه تامين روشنايي حاصل شود. در حالي که ترتيب قرارگيري به صورتي است که فواصل بين چراغ ها از مقدار حداکثر نسبت به فاصله به ارتفاع نصب تجاوز نمي کند و فاصله از ديوارها نصف اين فاصله است.

در مورد توزيع با زاويه بسته:
به منظور حصول اطمينان از اينکه روشني ديوار کافي است چراغ ها را لازم است حتي نزديک تر به ديوارها قرار داد. در مورد چراغ هاي با نوردهي به طرف بالا لازم است آنها را در فاصله حداقل ??? سانتي متر از نصف و حتي بيشتر از آن قرار داد؛ به طوري که نور به طرف بالا به خوبي روي سقف توزيع شود

اگر مي خواهيد بر ميزان نور اتاقي تاريک بيفزاييد، از اين روش استفاده کنيد: پانل هايي را به کار بريد که نازک باشند، چنان که نور از آنها گذر کند و نيز اندازه آنها را چنان تعيين کنيد که پايين پنجره اندکي خالي بماند. سپس گلدان هايي شيشه اي را در کنار پنجره قرار دهيد. پانل هاي رنگي به جزئيات طرح مي افزايند و در ترکيب با پرده، آميزه اي از رنگ ها را به دست مي دهند.